Siedem rodzajów przypraw i rak

Karri (z ang. curry)

Karri to mieszanka wielu rodzajów ostrych przypraw, głównie pochodzenia indyjskiego, stosowana do przygotowywania potraw. Początkowo była to tamilská nazwa potrawy przypominającej ragú, czyli kawałki mięsa, ryb lub warzyw w sosie, a dodatkiem była najczęściej ryż; w tym znaczeniu pojęcie to jest obecnie rozpowszechnione w całych Indiach. Podczas kolonialnej dominacji Brytyjczycy zaczęli używać tej nazwy właśnie dla przyprawy, która była używana do przygotowania tej potrawy. Kiedy przyprawa ta trafiła do Europy, pozostała ta niewłaściwa nazwa.

W Indiach i całej Azji Południowo-Wschodniej do dziś pod tym pojęciem rozumie się jedynie potrawę, przyprawa nazywana jest masala (karri wytwarzane jest tylko na eksport). Przyprawa używana do przygotowywania tych potraw, czyli masala, różni się w zależności od kraju, regionu, a nawet miasta (tajskie curry, japońskie curry, jamajskie curry i inne). Można je kupić gotowe w sklepach, zasadniczo jako panazjatyckie lub globalne. Skład jest bardzo zmienny, najczęściej zawiera kurkumę, chili, kolendrę, imbir, kminek, gałkę muszkatołową, cynamon, musztardę, nasiona kozieradki, bazylię, seler, goździki – potwierdza to powyższe stwierdzenie. Rodzaje curry to na przykład żółte, massaman, zielone, czerwone, Khao, Kaeng i inne. Zaskakującym składnikiem curry jest według naukowców przede wszystkim kurkuma (która nadaje przyprawie żółty kolor). Zawdzięcza to kurkuminowi, który pozytywnie wpływa na leczenie raka przełyku (British Journal of Cancer). Naukowcy odkryli, że likwidacja komórek rakowych zaczyna się już 24 godziny po spożyciu kurkuminy. Pozytywny wpływ zauważono również w przypadku raka okrężnicy, piersi, prostaty i płuc.

Rozmaryn

Rozmaryn to wiecznie zielony krzew z rodziny jasnotowatych. Nazwa rozmaryn pochodzi z łacińskiego ros marinus, gdzie ros – rosa, marinus – morski, czyli morska rosa. Rośnie w południowej i środkowej Europie jako dziko rosnąca roślina. W Polsce jest zwykle uprawiany w ogrodach i doniczkach. Nie znosi zimy. Zbiera się liście (Folium rosmarini, Folium roris marini), które zrywa się z przyciętych gałęzi i suszy. W farmacji przygotowuje się z niej preparaty galenowe (napary, herbaty lecznicze, maści, plastry) oraz pozyskuje olejek (Oleum rosmarini). Olejek jest również stosowany w przemyśle perfumeryjnym i kosmetycznym (produkowanie wód toaletowych itd.). Świeże gałązki od wieków są uroczystą ozdobą pann młodych. W przygotowaniu potraw rozmaryn używa się głównie do ryb, ze względu na jego charakterystyczny aromat. Liście zawierają do 2% olejku eterycznego, taniny, żywicę, gorzką substancję i inne. Ma ostry, kamforowy smak i silny zapach. Jeśli używasz rozmarynu przy przygotowywaniu mięsa, zmniejszysz ilość rakotwórczych substancji (amin heterocyklicznych), które powstają podczas gotowania. Do tego wniosku doszli naukowcy i opublikowali go w Journal of Food Science. Ponadto rozmaryn pomaga zwiększać aktywność enzymów detoksykacyjnych oraz ich pozytywny wpływ przy raku piersi i skóry.

Bazylia

Bazylia to roślina jednoroczna z rodziny jasnotowatych. Ma specyficzny, intensywny zapach. W języku potocznym nazywana jest także bazylią lub bazylią pospolitą. Bazylia jest rośliną miododajną, dzięki obfitemu kwitnieniu jest bardzo cenną rośliną pszczelarską. Bazylia pochodzi z Indii, uprawiana była już w starożytności. Do Europy została sprowadzona w XVI wieku, głównie jako roślina ozdobna. Bazylia jest rośliną łatwą w uprawie, dlatego świetnie nadaje się do hodowania w domu. Lubi ciepłe, słoneczne miejsca, chronione przed mrozem i wiatrem. Bazylia wykorzystywana jest jako przyprawa do potraw, a także w farmacji i przemyśle perfumeryjnym. Suszone liście jako przyprawa do potraw lub w formie herbaty wspomagają trawienie. Najlepiej jest przetwarzać bazylię zaraz po ścięciu, tuż przed kwitnieniem (w tym okresie liście bazylii mają najsilniejszy smak i aromat). Liście bazylii dodaje się do sałatek, do przyprawiania mięsa, sosów. Ciekawym faktem jest, że bazylia zachowuje swoje właściwości lecznicze także przy obróbce termicznej. Bazylia jest polecana przez specjalistów jako profilaktyka raka piersi. Wynika to z badań, które przeprowadziła American Association for Cancer Research. Bazylia wykazała skuteczność w początkowej fazie raka piersi, gdzie spowolniła rozwój guza (chodzi o bazylię świętą – ocimum sanctum – a nie o zwykłą bazylię właściwą, która występuje u nas). Bazylia święta ma wyraźniejszy i ostrzejszy smak. Bazylia pomaga także przy nadmiernym tworzeniu gazów, czyli wzdęciach. Działa na gruczoły żołądkowe, zwiększając apetyt. Bazylia działa również przeciwzapalnie przy chorobach jamy ustnej, ma działanie przeciwskurczowe przy przewlekłej oskrzelowej chorobie z kaszlem.

Papryczka chili (papryka cayenne)

Papryczka chili jest uprawiana również w naszych warunkach. Naukowcy z Uniwersytetu w Nottingham odkryli już kilka lat temu, że kapsaicyna zawarta w paprykach może w określonych warunkach zabijać komórki rakowe. Cząsteczki kapsaicyny potrafią przyczepiać się do komórek rakowych i uruchamiać w nich proces autodestrukcji. Zmniejszenie guza miało miejsce w przypadku raka płuc i trzustki. Papryczki okazały się również skuteczne w profilaktyce raka żołądka. Według badań naukowych jednak spożywanie papryczek nie jest zalecane we wczesnym stadium czerniaka, ponieważ kapsaicyna przyspiesza wzrost nowotworów skórnych.

Kminek 

Kminek to suszone nasiona kminku zwyczajnego (Carum carvi), jedno z najstarszych przypraw używanych w Europie. Jego stosowanie jest udokumentowane już w starożytności. Używa się go do przyprawiania chleba, ziemniaków, mięsa, sosów, sałatek i wielu innych potraw. Stosuje się go również przy problemach trawiennych. Kminek miał swoje szczególne miejsce w medycynie Azji, Europy i Afryki. Używano go głównie przeciwko wzdęciom, wysokiemu ciśnieniu krwi oraz wspomaganiu pracy nerek. W 2009 roku naukowcy odkryli, że kminek jest bardzo silnym antyoksydantem i osiąga ciekawe wyniki w walce z rakiem jelita grubego, piersi i trzustki.

Imbir 

Imbir jest stosowany do słodkich potraw i konfitur, ale również do dań warzywnych i mięsnych kuchni azjatyckiej. Jest również doskonały do orzeźwiających napojów. Świetny środek na nudności podczas podróży – wystarczy kawałek do żucia. Świeży imbir (potocznie zwany imbirem) to ostre przyprawy, działa rozgrzewająco i jest podstawowym składnikiem kuchni azjatyckiej. Korzeń zasługuje na większą uwagę niż łodyga, ponieważ wykorzystywana jest głównie podziemna część tej tropikalnej rośliny. Choć imbir zachowuje większość swoich właściwości leczniczych także w postaci suszonej, do użycia w kuchni zdecydowanie lepszy jest świeży. Badania naukowe potwierdziły, że stosowanie korzenia w przypadku zaburzeń funkcjonowania układu pokarmowego, jak również w leczeniu kinetoz. Ponieważ wspomaga wydzielanie śliny, wykorzystuje się go również do wspomagania apetytu, kaszlu i przeziębienia. Imbir powinny w szczególności włączyć do swojej diety kobiety. Zgodnie z badaniami naukowymi (University of Michigan Comprehensive Cancer Center), imbir jest niezastąpionym środkiem w profilaktyce walki z rakiem jajników. Potrafi nie tylko skutecznie zapobiec rozwojowi, ale także spowolnić tempo rozrastania się komórek rakowych.

Cynamon 

Cynamon w medycynie ludowej stosowany jest jako lekkie afrodyzjakum, mieszane z wanilią, migdałami i żeń-szeniem. Podawany jest przy dolegliwościach trawiennych związanych z wzdęciami i kolkami, podczas grypy i przeziębienia. Istotny jest również jego efekt antybakteryjny i przeciwwirusowy. W medycynie chińskiej i indyjskiej stosuje się go przy problemach wątroby i żołądka. Cynamon nie tylko działa profilaktycznie przeciwko rakowi, ale także hamuje rozwój nowotworów (blokuje tworzenie nowych naczyń krwionośnych, które dostarczają nowotworowi substancje odżywcze i tlen niezbędne do jego wzrostu – angiogenezę) – w zdrowym organizmie jednak odpowiada za rozwój nowych naczyń krwionośnych, odgrywa ważną rolę w normalnych procesach takich jak rozwój zarodka i łożyska, menstruacja i gojenie ran. Cynamon należy do najstarszych przypraw w historii ludzkości. Wzmianka o nim znajduje się również w Biblii. Cynamon ceniony jest szczególnie za zawartość polifenoli (jeśli porównamy równą wagę borówek i cynamonu – cynamon zawiera ich dwadzieścia pięć razy więcej).

Źródło: http://ona.idnes.cz; Synková, H.; ilustr. Delevová I. Poznání Olomouc, Czechy, 2010